De geschiedenis van de Citroen HY

Op 14 december 1981 stond in de Citroen fabriek een grote groep genodigden en fabriekspersoneel bij elkaar om de laatste "Type H" van de band te zien rijden.

In juni 1947 stond een grote groep bezoekers van de "Salon de l'Automobile" in Parijs rond een merkwaardig soort bestelwagen op de stand van Citroen. "Type H" wordt aan het publiek getoond!

Op beide bijeenkomsten is de ontwerper van de HY aanwezig: Pierre Franchiset, sinds 1922 bij Citroen in dienst. Hij was het die tijdens de oorlog 1939 - 1945 in het geheim aan het ontwerp van deze bestelauto heeft gewerkt. Op basis van een paar eenvoudige wensen van monsigneur Boulanger: maak een bestelauto met de kenmerken van de 2CV: voorwielaandrijving, laag benzine gebruik en een uitstekende wegligging.
Pas na 1945 zijn er 2 prototypen gemaakt en is in 1946 de eerste HY geproduceerd!

Het ontwerp van de "TUB" (zo werd hij, naar zijn voorganger, genoemd) is uniek. Het mechanische gedeelte komt van de Traction, de rest komt van de ijzerhandel! Uniek is het ontwerp in verschillende onderdelen. Het ontwerp is niet gebaseerd op de nog steeds gangbare constructie, n.l. een zelfdragende carrosserie, zeg maar een "bol". De wens was een chassis met een opbouw. Constructief is deze opbouw heel bijzonder voor de auto industrie. In de civiele techniek wordt die constructie juist veel toegepast. Kolommen met (gebogen) dakliggers worden vaak toegepast. De voor de "kolommen" toegepaste "hoge hoed" ( ) profielen zijn in de handel verkrijgbaar. Het "ribbelen" van een dunne staalplaat, die aan die plaat een grote stijfheid geeft, is bekend. In de auto-industrie is dit nooit toegepast, wel in de vliegtuigbouw: de beruchte "Junker". Het begrip "golfplaat" kennen we wel uit ander toepassingen.
Een belangrijke vondst is het toepassen van een bijzondere scharnier constructie. Het in elkaar grijpen van twee, van een "kraal" voorziene, staalplaten, werd alleen toegepast bij zinken dakbedekkingen! Maar die hoefden niet te draaien!! Hoe eenvoudig is het niet om een motorklep te verwijderen. Zelfs voor de voorportieren is deze constructie toegepast. Jammer genoeg stond de Nederlandse wetgeving die draairichting niet toe en moesten er toch scharnieren worden toegepast. Nog dagelijks worden we aan die ingreep herinnerd: het is een van de zwakste punten van de HY.
Het gehele concept van de HY heeft meer merkwaardige kanten. Omdat alle "techniek" (motor, versnellingsbak, aandrijfassen enz.) in het voorste gedeelte is geconcentreerd, kun je hem vlak achter de cabine "doorzagen", de chassisbalken en wat remleidingen en zo verlengen, de opbouw aanpassen en zo een HY van de gewenste lengte realiseren. De opbouw laat ook toe om een of beide zijkanten opklapbaar te maken. Er bestaan van die marktwagens die drie kleppen kunnen open zetten.
Het verhaal gaat dat de stijfheid van het chassis zo groot is dat je er op drie wielen mee kunt rijden!!
Een andere aanpassing die tijdens de ontwerpfase is aange-bracht, is de zijdeur. Oorspronkelijk was daar een draaideur gedacht, afgehangen aan de fameuze "kraal". Iemand kwam op de gedachte dat bij het in- of uitladen, deze deur een deel van de vrije doorgang op het trottoir zou kunnen belemmeren. Eerlijk gezegd denk ik dat de in Parijs vaak aanwezige hoge trottoirband het probleem zou zijn! De draaideur werd eenvoudig vervangen door een schuifdeur, iets wat betrekkelijk eenvoudig was met de vlakke zijkant. Hier hebben we nog steeds plezier van als onze bus een keer wat dicht tegen een andere auto (of muur) moet worden geparkeerd!! Door al deze eenvoudig uitziende ontwerpprincipes is er een bestelwagen ontstaan die in vele honderden varianten door evenzovele gebruikers zijn aangepast voor HUN doel. Je kunt zeggen dat er geen twee dezelfde HY's meer zijn. Iedere ge-bruiker bracht zijn eigen wensen naar voren die door elke handige carrosseriebouwer verwezenlijkt kon worden. Van al die "professionele" varianten zijn in dit boekwerkje maar een gering aantal voorbeelden opgenomen. Het wil slechts een beeld geven van wat de gevolgen kunnen zijn van een simpele denk- en ontwerp activiteit, gebaseerd op het zelfde, eenvoudig omschreven wensen pakket.

Dat je op die zelfde basis, "afgedankte" HY's een tweede leven kunt geven als kampeerauto, dat heeft zelfs Piere Franchiset niet kunnen voorzien. Maar dat is een heel ander verhaal.